آیا حکم محرومیت خداداد و عالیشاه عادلانه است؟
به نقل از رسانه کیک زون، نمی‌توان رأی کمیته انضباطی درباره اتفاقات دیدار تراکتور و گل‌گهر را تنها با کنار هم قرار دادن ارقام تفسیر کرد؛ ۲۰ میلیارد ریال جریمه و چهار ماه محرومیت برای خداداد عزیزی، چهار جلسه محرومیت و پنج میلیارد ریال جریمه برای امید عالیشاه و ۱۰ میلیارد ریال جریمه برای تراکتور. پشت این اعداد، جزئیاتی وجود دارد که وزن واقعی رأی را مشخص می‌کند؛ از جمله تفاوت در برخورد با دو طرف، استناد کمیته به سوابق خداداد عزیزی و تناسب مجازات‌ها با تخلفات احرازشده. * خداداد؛ آیا سابقه، همه‌چیز را توضیح می‌دهد؟ سنگین‌ترین حکم این پرونده نصیب خداداد عزیزی شده است: چهار ماه محرومیت از حضور در ورزشگاه‌های فوتبال کشور و ۲۰ میلیارد ریال جریمه نقدی. تردیدی نیست که توهین‌های منتسب به خداداد عزیزی، در صورت احراز، رفتاری نادرست و شرم‌آور بوده و باید با آن برخورد انضباطی شود، اما بحث اصلی درباره میزان مجازات است. کمیته انضباطی صراحتاً پنج فقره سابقه محکومیت انضباطی خداداد عزیزی از زمان تصدی سمت سرپرستی تراکتور را از موجبات تشدید تنبیه دانسته است. اما سؤال اینجاست که آیا این سابقه به‌تنهایی می‌تواند فاصله میان یک محرومیت چندجلسه‌ای و محرومیت چهارماهه را توجیه کند؟ بر اساس مقررات انضباطی، برای تخلف مورد اشاره، اصل محرومیت از مسابقه پیش‌بینی شده و با توجه به شدت تخلف و سابقه نیز امکان افزایش آن وجود دارد؛ اما چهار ماه محرومیت، یعنی محرومیتی تا پایان نیم‌فصل اول و عملاً محرومیت از ۱۱ مسابقه باقی‌مانده است و در صورت برگزاری مسابقات جام حذفی، این محرومیت در آن مسابقات نیز اعمال خواهد شد.
این نکته اهمیت زیادی دارد. محرومیت چندماهه از حضور در ورزشگاه، از سنگین‌ترین مجازات‌های انضباطی محسوب می‌شود و معمولاً در برخورد با تخلفات بسیار جدی همانند دوپینگ، فساد و تبانی در فوتبال مورد استفاده قرار می‌گیرد. بنابراین طبیعی است که درباره تناسب چنین مجازاتی با تخلف رخ‌داده بحث شود. از همین‌جاست که این شائبه شکل می‌گیرد که رأی خداداد عزیزی صرفاً محصول سابقه تخلفات او نبوده و فضای رسانه‌ای و فشار افکار عمومی و جامعه فوتبال برای برخورد سنگین با او نیز ممکن است در شکل‌گیری چنین مجازاتی بی‌تأثیر نبوده باشد. البته این موضوع را نمی‌توان به‌عنوان واقعیت قطعی مطرح کرد، اما فاصله قابل توجه میان مجازات مقرر برای تخلف و محرومیت چهارماهه، چنین سؤالی را ایجاد می‌کند. * عالیشاه؛ این بار اختلاف مجازات‌ها عجیب‌تر است در مورد امید عالیشاه، مسئله حتی قابل بحث‌تر است. کمیته انضباطی او را بابت بدرفتاری در قبال مقام غیررسمی به چهار جلسه محرومیت از همراهی تیم و پنج میلیارد ریال جریمه نقدی محکوم کرده است. نکته مهم اینجاست که آخرین محرومیت عالیشاه، حتی اگر محرومیت تعلیقی او را نیز در نظر بگیریم، بیش از دو سال قبل بوده است. بنابراین این سابقه، با توجه به فاصله زمانی ایجادشده، به‌سادگی نمی‌تواند در حکم تکرار تخلف یا از مصادیق سابقه مؤثر برای تشدید مجازات تلقی شود.
از سوی دیگر، تخلفی که در رأی برای عالیشاه احراز شده، مطابق بند «ج» ماده ۵۴ مقررات انضباطی در اصل مستوجب حداقل یک جلسه محرومیت است. اینکه کمیته با توجه به شدت رفتار، علاوه بر محرومیت، جریمه نقدی را نیز به‌عنوان مجازات تکمیلی تعیین کرده، قابل درک است، اما افزایش محرومیت از حداقل مقرر تا چهار جلسه، در حالی که سابقه مؤثر و نزدیک زمانی برای عالیشاه وجود ندارد، نیازمند توجیه روشن‌تری در رأی است. در چنین شرایطی، این تصور چندان دور از ذهن نیست که کمیته انضباطی بتواند از این رأی برای پاسخ به انتقادهای احتمالی دوست داران تراکتور استفاده کند؛ اینکه اگر سرپرست تراکتور چهار ماه محروم شده، بازیکن طرف مقابل نیز چهار جلسه محروم شده است. اما از منظر حقوق انضباطی، آرا صادره باید به پشتوانه احکام مقرر در آیین نامه توجیه پذیر باشد نه بر اساس مصلحت اندیشی. در نهایت، رأی کمیته انضباطی را باید نه فقط با اعداد، بلکه با تناسب میان نوع تخلف، سابقه مؤثر، شدت رفتار و میزان مجازات ارزیابی کرد. در مورد خداداد عزیزی، سابقه تخلفات بدون تردید می‌تواند در تشدید مجازات مؤثر باشد، اما همچنان این سؤال باقی است که آیا این سابقه برای توجیه محرومیتی چهارماهه کافی بوده است یا خیر؛ و در مورد عالیشاه نیز باید توضیح داده شود که افزایش محرومیت به چهار جلسه دقیقاً بر چه مبنایی صورت گرفته است. عادل عابدجوی- کارشناس حقوقی
